Vitary.

Je traint hard. Maar reageert je lichaam zoals je verwacht?

Regelmatig bewegen is een van de beste dingen die je voor je gezondheid op lange termijn kunt doen. Maar een hoge trainingsbelasting, te weinig herstel en periodes met te weinig beschikbare energie kunnen je lichaam soms op onverwachte manieren raken. Bij Vitary kijken we onder de oppervlakte, zodat je begrijpt wat je training werkelijk met je lichaam doet.

Fit betekent niet altijd optimaal

Beweeg je regelmatig, dan doe je al iets belangrijks voor je gezondheid. Lichaamsbeweging helpt spiermassa en fysiek functioneren te behouden en gaat doorgaans samen met minder visceraal vet.

Hardlopen, fietsen, zwemmen, krachttraining en impactsporten stellen echter heel verschillende eisen aan je lichaam. Goed getraind zijn op één vlak betekent daardoor niet vanzelf dat je spiermassa, visceraal vet en botgezondheid allemaal op het niveau zijn dat je verwacht. En gaat een hoog trainingsvolume samen met te weinig herstel of voeding, dan kan de balans tussen training en aanpassing verschuiven.

Niet elke sport bouwt bot op

Bot reageert op mechanische belasting. Het maakt dus uit wat voor training je doet, niet alleen hoeveel uur je traint.

Fietsen is een sprekend voorbeeld. Het kan een uitzonderlijke conditie opleveren, maar omdat je grotendeels niet je eigen gewicht draagt, krijgt je skelet relatief weinig impactbelasting.

Een wielrenner op een racefiets op een bochtige weg, van achteren gezien.
64%Bijna twee derde van de mannelijke eliterenners in een late fase van hun carrière had een lage botdichtheid in de lendenwervels.

In een Nederlands onderzoek onder 93 huidige en voormalige eliterenners had bijna de helft waarden die bij osteoporose passen. Een uitstekende conditie op één vlak is geen garantie dat elk deel van je lichaam de prikkel krijgt die het nodig heeft.

Eliterenners, Med Sci Sports Exerc 2023 (opent in een nieuw tabblad)

Hoe je traint doet ertoe

Regelmatig sporten gaat doorgaans samen met minder visceraal vet. Maar sportief zijn maakt je niet immuun voor de veranderingen in lichaamssamenstelling die met de leeftijd komen.

Dat betekent niet dat sporten niet werkt. Integendeel: actief blijven is een van de beste manieren om een gezonde lichaamssamenstelling te ondersteunen. Het betekent wel dat actief zijn alleen je niet vertelt hoeveel visceraal vet je vandaag hebt.

Sommige sporten laten het nog sterker zien. Bij 116 professionele rugbyspelers met intensieve training en voeding op maat nam het visceraal vet in één seizoen duidelijk toe bij 54% van de voorwaartsen en 38% van de achterspelers (J Clin Densitom 2021). Dat geldt niet zomaar voor alle sporters, maar het laat zien dat veel bewegen niet vanzelf voorkomt dat visceraal vet zich ophoopt.

1.333 SPORTERSBij sporters van 18 tot 83 jaar nam het met DXA gemeten visceraal vet toe met de leeftijd, bij mannen en vrouwen.

Uit een grote Britse dataset van sporters.

Britse referentiewaarden, Int J Obes 2020 (opent in een nieuw tabblad)

Als je training meer vraagt dan je lichaam te bieden heeft

Je lichaam heeft energie nodig om te sporten, maar ook om te herstellen en normaal te blijven functioneren. Houdt wat je binnenkrijgt structureel geen gelijke tred met wat je training vraagt, dan kan er een tekort aan beschikbare energie ontstaan (low energy availability).

Korte periodes hoeven geen probleem te zijn. Maar een langdurig of ernstig tekort kan het normale functioneren van je lichaam verstoren, bij vrouwen en bij mannen. Het Internationaal Olympisch Comité noemt dit Relative Energy Deficiency in Sport (REDs) wanneer het schade doet aan gezondheid en prestaties, ook aan spieren en botten. Dat speelt vooral als je een hoog trainingsvolume combineert met minder eten, afvaldoelen of een sterke focus op slank blijven.

Een DEXA-scan kan een onverwacht lage botdichtheid of veranderingen in je lichaamssamenstelling aan het licht brengen. Dat is nuttige informatie als je lichaam niet reageert of herstelt zoals je verwacht.

Een hardlopende man in een blauwgroen T-shirt.

Training en dagelijkse belasting
  • TrainingTrainingsvolume en -intensiteit
  • Dagelijkse activiteitBewegen en een actief leven
  • HerstelHerstellen en aanpassen aan training
  • Normale functiesHersenen, afweer, hormonen en andere essentiële processen
Een hardlopende man in een blauwgroen T-shirt.
Te weinig beschikbare energie

Als je structureel minder energie binnenkrijgt dan je lichaam nodig heeft, kan dat normale lichaamsfuncties verstoren.

Wat er kan gebeuren
  • Minder herstelMoeilijker aanpassen en meer vermoeidheid
  • Lagere prestatiesMinder energie en fysieke capaciteit
  • Gevolgen voor je bottenLagere botdichtheid op termijn
  • Verlies van spiermassaVooral bij langdurig te weinig energie
  • Meer visceraal vetVeranderde hormonale signalen kunnen vetopslag rond de organen bevorderen
Onzichtbare veranderingen

Visceraal vet kan toenemen terwijl je gewicht stabiel blijft.

  • Visceraal vet
Een DEXA-scan laat het grotere plaatje zien
  • SpiermassaZie of je je spiermassa behoudt, ook als je prestaties tegenvallen.
  • BotdichtheidZie op tijd of je botdichtheid onverwacht laag is.
  • Visceraal vetZie veranderingen in vetverdeling die je op een weegschaal niet ziet.

Zie wat je training opbouwt

Je prestaties vertellen wat je lichaam kan. Je metingen vertellen iets anders. Met DEXA meten we visceraal vet en lichaamssamenstelling, samen met vetvrije massa en botdichtheid, en we combineren dat met knijpkracht om te zien hoe je spieren functioneren.

3 metingenVisceraal vet, spiermassa en botdichtheid uit één scan.
Tekening van een romp met doorzichtige huid: de organen met geel visceraal vet eromheen, en een laag onderhuids vet onder de huid.
Rond je organenVisceraal vet

Vet dat diep rond je organen zit. Te veel visceraal vet is een vroeg waarschuwingssignaal dat je stofwisseling minder goed gaat werken, onder meer bij het regelen van bloedsuiker, vetten, cholesterol en energie. Dat verhoogt het risico op het metabool syndroom, dat voorkomt bij minstens 1 op de 4 mensen met een normaal gewicht.

Meer over visceraal vet
Tekening van de spieren van het bovenbeen en de heup, met de omtrek van het lichaam eromheen.
Armen, benen, rompSpiermassa en kracht

Spieren helpen je om sterk en actief te blijven en lichamelijk veel te kunnen naarmate je ouder wordt. Ze spelen ook een belangrijke rol bij het regelen van je bloedsuiker. Vanaf de middelbare leeftijd kan je spierkracht met ongeveer 14 tot 16% per tien jaar afnemen. Als je je spiermassa en kracht behoudt, kun je blijven bewegen, reizen en zelfstandig leven. Beide hangen sterk samen met een betere gezondheid op lange termijn en een langer leven.

Meer over spiermassa
Tekening van het bekken, de heupgewrichten, de dijbenen en de onderrug, met de omtrek van het lichaam eromheen.
Heup en wervelkolomBotdichtheid

Je botdichtheid laat zien hoe sterk je botten zijn. Met sterke botten blijf je actief en zelfstandig als je ouder wordt, terwijl een lagere botdichtheid de kans op botbreuken vergroot. Omdat botverlies meestal zonder klachten verloopt, kan een botbreuk het eerste teken zijn dat je botten zwakker worden. Ongeveer de helft van de volwassenen van 50 jaar en ouder heeft een minder goede botgezondheid.

Meer over botdichtheid

Wat het niet doet

Een DEXA-scan stelt geen REDs vast, en meet ook niet je hormonen, je voeding of je trainingsbelasting. Hij laat zien waar je lichaam uit bestaat en hoe dat verdeeld is, op één moment. Wat dat betekent voor je training, bespreken we daarna.

Is de straling veilig?

Een DEXA-scan gebruikt een heel lage dosis röntgenstraling, doorgaans vergelijkbaar met een paar uur natuurlijke achtergrondstraling. Elke aanvraag wordt vóór de scan beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts.

Kan ik een DEXA-scan krijgen als ik zwanger ben?

Nee. Ook al is de stralingsdosis heel laag, tijdens een zwangerschap maken we geen DEXA-scan. In de vragenlijst vragen we daarnaar voordat je een afspraak kunt maken.

Heb ik een injectie of contrastmiddel nodig?

Nee. Een DEXA-scan is volledig niet-invasief en pijnloos. Er komen geen injecties, naalden of contrastmiddelen aan te pas. Je ligt een paar minuten stil op de open scantafel terwijl de scanner over je heen beweegt.

Kan iedereen een DEXA-scan krijgen?

Een DEXA-scan is niet voor iedereen geschikt. Voordat je een afspraak maakt, stellen we je een paar vragen en beoordeelt een BIG-geregistreerde arts je aanvraag, om zeker te weten dat de scan bij je past. Is er iets onduidelijk, dan nemen we contact met je op voordat we je afspraak bevestigen.

Waarom heb ik een medische indicatie nodig voor een DEXA-scan?

Een DEXA-scan gebruikt een zeer lage dosis röntgenstraling en valt daarom onder de regels voor medische stralingstoepassingen. Dat betekent dat we niet scannen alleen omdat iemand graag wil weten hoe zijn lichaam is samengesteld. Er moet een passende medische indicatie zijn.

Bij Vitary kan dat bijvoorbeeld overgewicht zijn, of signalen dat je mogelijk meer visceraal vet hebt dan je zou verwachten, veel vetvrije massa bent kwijtgeraakt of een lage botdichtheid hebt, ook als je BMI binnen het normale bereik valt. Factoren die daarbij een rol kunnen spelen zijn veranderingen rond je taille, aanhoudende vermoeidheid, slecht herstel of slecht slapen, minder goed tegen inspanning kunnen, sterke trek in eten, de menopauze, langdurige stress of metabole waarden zoals een verhoogde bloeddruk, bloedsuiker of cholesterol.

Voordat je een afspraak maakt, vul je een korte gezondheidsvragenlijst in. Een BIG-geregistreerde arts beoordeelt je antwoorden en bepaalt of een DEXA-scan bij je past.

Is er geen medische indicatie, dan doen we de scan niet.

Stellen jullie een medische diagnose of geven jullie een behandeling?

Nee. Vitary stelt geen medische diagnoses en geeft geen medische behandeling.

We gebruiken je metingen, samen met informatie over je leefstijl, je doelen en je gezondheid, om een persoonlijk actieplan te maken. We helpen je je uitslag te begrijpen, laten zien waar een verandering waarschijnlijk het meeste effect heeft, en vertalen wat wetenschappelijk bekend is naar praktische mogelijkheden die bij je leven passen.

Onze leefstijladviezen gaan over onderwerpen als voeding, beweging, omgaan met stress, slaap en herstel. Ze zijn bedoeld om je gezondheid en welzijn te ondersteunen, niet om een medische diagnose of behandeling te vervangen.

Vraagt een uitslag om medische beoordeling, diagnose of behandeling, dan raden we je aan dat met je huisarts of een andere bevoegde zorgverlener te bespreken. Waar gespecialiseerde begeleiding bij je leefstijl helpt, kunnen we je aanraden met een passende professional te werken, zoals een diëtist, fysiotherapeut of personal trainer.

Wat is het verschil tussen een DEXA-scan en een MRI?

Ze beantwoorden heel verschillende vragen. Een MRI van het hele lichaam maakt gedetailleerde beelden van organen en weefsels en kan structurele afwijkingen aan het licht brengen die nader medisch onderzoek vragen. Een DEXA-scan bij Vitary is geen diagnostische scan en is niet bedoeld om kanker of andere ziekten op te sporen: hij meet je lichaamssamenstelling en je botgezondheid (vetmassa, visceraal vet, vetvrije massa en botdichtheid). Het doel is niet om verborgen ziekte te vinden, maar om te weten waar je nu staat op deze specifieke waarden en aan welke kanten van je gezondheid je kunt werken.

Kan een DEXA-scan kanker of andere ziekten opsporen?

Nee. Een DEXA-scan van je lichaamssamenstelling is geen kankeronderzoek en geen diagnostische scan van je hele lichaam. Hij meet je lichaamssamenstelling en je botdichtheid, en is niet gemaakt om tumoren of afwijkingen in je organen op te sporen.

Waarom niet gewoon een weegschaal of een slimme vetmeter?

Een weegschaal geeft één getal voor je hele lichaam, en dat getal zegt niet of je vet of spiermassa bent kwijtgeraakt, of dat je botdichtheid laag is. Een bio-impedantiemeter, zoals in een slimme weegschaal, stuurt een kleine stroom door je lichaam en schat de verdeling op basis van hoe makkelijk die stroom erdoor gaat. Die schatting verschuift met hoeveel je die dag hebt gedronken, gegeten of getraind. Een DEXA-scan meet de weefsels apart en per lichaamsdeel, en kan dus laten zien wáár vet zit, niet alleen hoeveel.

Hoe nauwkeurig is DEXA?

DEXA geldt als een van de nauwkeurigste en klinisch best onderbouwde methoden om lichaamssamenstelling en botdichtheid te meten. Het pikt relatief kleine veranderingen in vetmassa en vetvrije massa op, en is daardoor vooral geschikt om veranderingen in de loop van de tijd te volgen. Voor een vervolgscan raden we aan zo veel mogelijk onder vergelijkbare omstandigheden te meten.

Welk type DEXA-scanner gebruiken jullie?

We gebruiken een Hologic Horizon A, een DEXA-systeem van klinische kwaliteit dat wereldwijd wordt gebruikt in ziekenhuizen, klinieken en onderzoekscentra.

Hij meet met een zeer lage dosis röntgenstraling je lichaamssamenstelling en je botdichtheid. Bij de lichaamssamenstelling kunnen we zo vetmassa onderscheiden van vetvrije massa, en een schatting maken van het viscerale vet rond de organen in je buik.

De scan zelf duurt maar een paar minuten en is volledig niet-invasief: geen injecties, geen contrastmiddel en geen gesloten scanner.

Hoe kom ik bij Vitary?

Vitary zit aan het Bos en Lommerplantsoen 3F in Amsterdam en is goed bereikbaar met de auto, de fiets en het openbaar vervoer; meerdere tram- en bushaltes liggen op loopafstand. Kom je met de auto, dan kun je parkeren in Parking Bos en Lommerplantsoen direct achter het gebouw. Je rijdt door de slagboom naar binnen en betaalt bij het uitrijden.

Hoe bereid ik me voor op de scan?

Je hoeft je niet speciaal voor te bereiden. Drink zoals je gewend bent, en vermijd vlak van tevoren een heel grote maaltijd of zware inspanning. Bij een vervolgmeting geldt: hoe meer de omstandigheden op die van de vorige scan lijken, hoe zinvoller de vergelijking.

Wat kan ik het beste aantrekken?

Voor een nauwkeurige meting scannen we je in je ondergoed. Zorg dat er geen metaal zit in het gebied dat gescand wordt, zoals een beugel-bh of sieraden. Draag dus ondergoed zonder metaal, en doe sieraden en piercings af vóór de scan.

Hoe lang duurt de afspraak?

Je afspraak duurt ongeveer 45 minuten. De DEXA-scan zelf duurt maar een paar minuten. Het grootste deel van je bezoek nemen we je uitslag met je door en vertalen we die naar praktische, persoonlijke vervolgstappen.

Wanneer krijg ik mijn uitslag?

Je ziet en bespreekt je uitslag tijdens dezelfde afspraak. We leggen uit wat de metingen voor jou betekenen en vertalen ze naar persoonlijke vervolgstappen. Je DEXA-verslag krijg je mee naar huis.

Wordt het vergoed door de verzekering?

De DEXA-analyse van Vitary is een gezondheidsdienst die je zelf betaalt. Voor zover wij weten wordt die op dit moment niet vergoed door Nederlandse zorgverzekeraars. De prijs omvat je DEXA-scan, de beoordeling door de arts, je uitslag en persoonlijk advies.

Wie voert de scan uit?

Je scan wordt gemaakt door een opgeleid lid van het Vitary-team. Een BIG-geregistreerde arts beoordeelt je aanvraag vooraf en houdt het medisch toezicht dat daarbij vereist is.

We bekijken je uitslag in de context van je leeftijd, training, voeding, leefstijl en doelen. Afhankelijk van wat we vinden kan dat betekenen: precies doorgaan zoals je bezig bent, kracht- of impacttraining toevoegen, de balans in je training bijstellen, of meer aandacht voor voeding en herstel.

Plan je DEXA-consult
  • Startersactie €199, tot en met 31 december, daarna €299.alles inbegrepen